Lookle.pl miała być prywatną alternatywą dla Google. Jak wyszło?

Lookle.pl przedstawiała się jako:

„Nowoczesna Polska Wyszukiwarka Internetowa”

Na stronie głównej znajdziemy klasyczny interfejs wyszukiwarki, zakładki Wszystko, Grafika, Video, popularne tematy oraz sekcję FAQ. Projekt stawia na prostotę. Nie próbuje kopiować całego ekosystemu Google. Ma być przede wszystkim miejscem, w którym wpisujemy zapytanie i otrzymujemy wyniki. To samo w sobie jest rozsądnym kierunkiem. Problem pojawia się wtedy, gdy zaczynamy zaglądać pod maskę.

Na dostarczonym kodzie strony głównej znajduje się między innymi:

<script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js?client=ca-pub-4091240232971304" crossorigin="anonymous"></script>

oraz:

<link rel="preconnect" href="https://cse.google.com" crossorigin>

To bardzo istotne informacje. Strona korzysta z technologii Google zarówno w zakresie reklam, jak i komponentu związanego z Google Custom Search / Programmable Search.

Nie oznacza to automatycznie, że Lookle.pl jest „Google w przebraniu”. Oznacza jednak, że deklarowanie projektu jako prywatnej alternatywy wymaga znacznie większej precyzji.

Bo czym właściwie jest prywatna wyszukiwarka?
Czy wystarczy, że użytkownik nie korzysta bezpośrednio z google.com?
Nie.

Jeżeli wyszukiwarka opiera istotną część swojej infrastruktury a tym bardziej reklamowej, należy jasno określić, jakie informacje mogą być przekazywane tym usługom i kto faktycznie obsługuje poszczególne elementy procesu wyszukiwania.

Na stronie Lookle.pl widoczne są reklamy Google AdSense. W kodzie strony znajduje się bezpośrednie odwołanie do:

pagead2.googlesyndication.com

Czyli do infrastruktury reklamowej Google.

Sama obecność reklam oczywiście nie jest niczym złym. Wyszukiwarka musi się z czegoś utrzymywać. Serwery, domeny, rozwój oprogramowania, moderacja, infrastruktura oraz obsługa użytkowników kosztują. Jednak w przypadku projektu, który chce być przedstawiany jako prywatna alternatywa dla Google, model finansowania ma szczególne znaczenie. My również wykorzystujemy Gemini API do generowania podsumowań wyników, jednak robimy to bez podawania danych o użytkownikach, a podsumowania AI można wyłączyć.

Użytkownik powinien móc łatwo odpowiedzieć sobie na pytania:
• kto dostarcza reklamy?
• kto może otrzymywać informacje związane z reklamami?
• czy zapytania użytkownika są przekazywane zewnętrznym dostawcom?
• czy wyszukiwarka przechowuje historię wyszukiwania?
• czy istnieje profilowanie użytkownika?
• jakie dane są wysyłane do partnerów technologicznych?

Na stronie głównej Lookle.pl znajduje się również FAQ dotyczące kosztów.

„Tak, korzystanie z wyszukiwarki Lookle jest w pełni bezpłatne dla każdego użytkownika.”

Następnie strona wyjaśnia, że usługi są finansowane z reklam widocznych obok wyników wyszukiwania. To uczciwszy model niż udawanie, że infrastruktura nic nie kosztuje. Ale ponownie pojawia się pytanie:
Dlaczego wykorzystali Google Ads, zamiast promowanych linków nad wynikami? Darmowa wyszukiwarka finansowana reklamami może być dobrym produktem. Nie ma w tym nic złego. Jednak prywatność powinna być wtedy opisana konkretnymi mechanizmami, a nie tylko hasłem marketingowym. Przykładem wyszukiwarek, które są prywatne i finansowane reklam to między innymi DuckDuckGo, Brave Search oraz StartPage. W przeciwieństwie do Lookle.pl, oni na prawdę wyświetlają reklamy nieinwazyjne.

Jeżeli użytkownik wybiera prywatną alternatywę dla Google, zazwyczaj oczekuje czegoś więcej niż inna domena.

Małe wyszukiwarki często muszą korzystać z API, indeksów lub innych usług, ponieważ stworzenie konkurencyjnego indeksu całego internetu jest ekstremalnie kosztowne. Ale wtedy uczciwszym określeniem jest:

alternatywny interfejs wyszukiwania

albo

wyszukiwarka wykorzystująca zewnętrznych dostawców wyników

To znacznie bardziej precyzyjne niż sugerowanie pełnej niezależności. W MevaSearch również wykorzystujemy innych dostawców API takich jak Brave i Mojeek do wyników wyszukiwania, lecz rozwijamy własny indeks WebAtlas Index, a dzięki SeaguallXLogic łączymy wyniki z tych trzech razem.

Jednym z częstych argumentów małych wyszukiwarek jest:
„Nie musisz mieć konta.”

To oczywiście plus. Brak konta oznacza mniej danych, które można bezpośrednio przypisać do konkretnego profilu użytkownika. Ale brak logowania nie oznacza automatycznie anonimowości. Dla przykładu MevaSearch pomimo że wymaga konta i opłacania subskrypcji całkowicie nie wyświetla reklam, oraz korzysta z PriviMetrics Analytics do analizy bez naruszenia prywatności użytkowników. Dostawcy API otrzymują zapytania, lecz nie wiedzą kto je wysłał. Wiedzą tylko, że z MevaSearch. Oprócz tego celowo nie zapisujemy historii użytkownika na koncie.

Lookle.pl mogła być ciekawym projektem, gdyby komunikowała się przede wszystkim jako:

Polska alternatywa dla Google.

To byłoby całkowicie zrozumiałe. Natomiast określenie projektu jako prywatnej alternatywy dla Google automatycznie powoduje, że użytkownik zaczyna zadawać bardziej wymagające pytania.

Niekoniecznie. Lookle może być wygodnym sposobem korzystania z wyszukiwania internetowego. Ma prosty interfejs, działa na urządzeniach mobilnych znacznie szybciej niż Google Search i oferuje klasyczne funkcje wyszukiwarki. Problem nie polega więc na tym, że Lookle jest złe. Problem polega na tym, że określenie „prywatna alternatywa dla Google” wymaga znacznie więcej niż własnej strony internetowej. Jeżeli reklamy dostarcza Google trudno przedstawiać taki produkt jako całkowicie niezależną alternatywę dla ekosystemu Google.

Lookle.pl to ciekawy przykład problemu, który dotyczy wielu małych wyszukiwarek internetowych. Stworzenie wyszukiwarki jest stosunkowo łatwe. Stworzenie niezależnego indeksu internetu, własnego rankingu, infrastruktury crawlerów, systemu antyspamowego i jednocześnie prywatnego modelu finansowania jest już zupełnie innym wyzwaniem. Dobrym przykładem innej darmowej alternatywy jest Findnij.pl, która pomimo reklam ma realnie w pełni niezależny indeks.